मार्गदर्शक · कसे करावे
बँक स्टेटमेंट पासवर्डने संरक्षित का असतात?
या भाषेत वाचा: English · العربية · বাংলা · Deutsch · Español · Filipino · Français · ગુજરાતી · हिन्दी · Bahasa Indonesia · Italiano · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · मराठी · Bahasa Melayu · नेपाली · Português · සිංහල · தமிழ் · తెలుగు · ไทย · اردو · Tiếng Việt
ईमेल चुकीच्या व्यक्तीपर्यंत गेला तरी मजकूर वाचता येऊ नये म्हणून बँका तुमच्या माहितीवरून बनवलेल्या पासवर्डने स्टेटमेंट PDF एन्क्रिप्ट करतात.
ईमेल चुकीच्या पत्त्यावर जाणे, फॉरवर्ड होणे किंवा हॅक होणे सोपे असते, म्हणून बँका ईमेलने पाठवलेली स्टेटमेंट पासवर्डने संरक्षित करतात. PDF एन्क्रिप्टेड असते, आणि पासवर्ड फक्त तुम्हाला आणि बँकेला माहीत असलेल्या माहितीवरून बनवलेला असतो, त्यामुळे फाइल हातात पडलेली व्यक्ती तुमचे व्यवहार, शिल्लक किंवा खाते क्रमांक वाचू शकत नाही.
पासवर्ड प्रत्यक्षात काय करतो
PDF चा ओपन पासवर्ड कागदपत्रातील मजकूर एन्क्रिप्ट करतो. पासवर्डशिवाय PDF रीडरला लपवलेला मजकूर नाही, तर गोंधळलेला डेटा दिसतो. हे “परवानगी” पासवर्डपेक्षा वेगळे आहे, जो फक्त तो पाळणाऱ्या रीडरमध्ये प्रिंटिंग किंवा कॉपी मर्यादित करतो (Adobe: Password security overview). बँक स्टेटमेंट ओपन पासवर्ड वापरतात, कारण उद्देश मजकूर खासगी ठेवणे हा असतो.
बँका हे असेच वर्णन करतात. उदाहरणार्थ Standard Chartered UAE म्हणते की त्यांची eStatements “एका वेगळ्या पासवर्डने एन्क्रिप्ट केलेली” असतात (Standard Chartered UAE).
तो कशापासून संरक्षण देतो
- चुकीचा ईमेल पत्ता. ईमेल पत्ता नोंदवताना झालेली चूक, किंवा आता दुसऱ्याच्या मालकीचा झालेला जुना पत्ता, यामुळे तुमचे स्टेटमेंट एखाद्या अनोळखी व्यक्तीकडे जाऊ शकते.
- शेअर केलेले किंवा हॅक झालेले इनबॉक्स. शेअर केलेल्या डिव्हाइसवरील कुटुंबीय, किंवा तुमच्या ईमेलमध्ये शिरलेला हल्लेखोर, पासवर्डशिवाय अटॅचमेंट वाचू शकत नाही.
- फॉरवर्डिंग आणि साठवण. स्टेटमेंट डाउनलोड फोल्डर, क्लाउड बॅकअप आणि चॅट अ‍ॅप्समध्ये जातात. एन्क्रिप्शन फाइलसोबत प्रवास करते.
- फसवणूक. स्टेटमेंटमध्ये तुमचा खाते क्रमांक, पत्ता, शिल्लक आणि खर्चाचे स्वरूप दिसते, जे घोटाळे आणि ओळखचोरीसाठी उपयुक्त साहित्य आहे.
पासवर्ड तुमच्याच माहितीचा का असतो
बँका त्याच ईमेलमध्ये यादृच्छिक पासवर्ड पाठवू शकत नाहीत, कारण ईमेल वाचणाऱ्या कोणालाही तो दिसेल. म्हणून बहुतेक बँका एक फॉरमॅट वापरतात, सहसा तुमचे नाव, जन्मतारीख, मोबाइल नंबर, Customer ID किंवा खाते क्रमांक यांचा संयोग. तुम्ही तो शोधू शकता, अनोळखी व्यक्ती सहसा शोधू शकत नाही, आणि बँकेला कोणतेही गुपित पाठवावे लागत नाही. फॉरमॅट सामान्यतः स्टेटमेंटच्या ईमेलमध्ये किंवा बँकेच्या वेबसाइटवर दिलेला असतो.
याची एक कमतरता अशी की ही माहिती खरोखर गुप्त नसते. तुमच्या जवळच्या कोणाला तुमचा वाढदिवस आणि फोन नंबर माहीत असू शकतो. पासवर्डला सहज उघड होण्यापासूनचे संरक्षण समजा, तिजोरी नाही.
हे कायद्याने बंधनकारक आहे का?
हे देशावर अवलंबून असते, आणि नियम क्वचितच “PDF पासवर्ड वापरा” असे म्हणतात. भारतात, Reserve Bank of India चे Cyber Security Framework in Banks (2 जून 2016) बँकांना सांगते की त्यांच्याकडे असलेल्या डेटाची जबाबदारी त्यांची आहे आणि त्यांनी त्याची गोपनीयता, अखंडता आणि उपलब्धता जपावी, आणि पुढे म्हणते की “अशा संरक्षित माहितीच्या गोपनीयतेशी कोणत्याही परिस्थितीत तडजोड होऊ नये” (RBI circular). या परिपत्रकात ईमेल स्टेटमेंट किंवा PDF पासवर्डचा विशेष उल्लेख नाही. पासवर्ड असलेली ई-स्टेटमेंट हा बँका या व्यापक जबाबदारीची पूर्तता करण्याचा एक प्रचलित मार्ग आहे. स्टेटमेंटसाठी PDF पासवर्ड अनिवार्य करणारा RBI चा नियम आम्हाला सापडला नाही.
इतरत्र, डेटा संरक्षण कायदे सामान्यतः संस्थांना वैयक्तिक डेटाचे संरक्षण करण्यास सांगतात. स्टेटमेंट एन्क्रिप्ट करणे हा त्यासाठीचा प्रचलित मार्ग आहे, पण नेमकी पद्धत सहसा बँकेवर सोडलेली असते.
याचा तुमच्यासाठी अर्थ
- पासवर्ड PDF असलेल्या त्याच मेसेजमध्ये शेअर करू नका.
- सोयीसाठी पासवर्ड काढला तर अनलॉक केलेली प्रत खासगी ठिकाणी ठेवा.
- पासवर्ड स्वतः सुरक्षित ठिकाणी ठेवा, साध्या नोटमध्ये नाही.
- “स्टेटमेंट” ईमेलमध्ये उघडण्यासाठी लिंकवर क्लिक करून बँकिंग लॉगिन टाकायला सांगितले असेल, तर तो फिशिंगचा संभाव्य प्रकार समजा. खरी स्टेटमेंट फक्त PDF चा पासवर्ड मागतात.
दर महिन्याला पासवर्ड पुन्हा टाइप करणे कंटाळवाणे वाटत असेल, तर तुम्ही Mac वर Preview ने, किंवा iPhone, iPad अथवा Mac वर UnKey ने (ऑफलाइन, काहीही अपलोड होत नाही) अनलॉक केलेली प्रत सेव्ह करू शकता. हे फक्त तुम्ही एकटे वापरत असलेल्या डिव्हाइसवरच करा.
प्रश्न
बँक पासवर्ड ईमेलनेच का पाठवत नाही?
ईमेल वाचू शकणाऱ्या कोणालाही पासवर्डही मिळेल. तुमच्या माहितीवर आधारित फॉरमॅटमुळे गुपित पाठवावेच लागत नाही.
RBI पासवर्ड असलेली स्टेटमेंट अनिवार्य करते का?
RBI चे 2016 चे सायबर सुरक्षा फ्रेमवर्क बँकांना ग्राहक डेटाची गोपनीयता जपण्यास सांगते. PDF पासवर्ड विशेषतः अनिवार्य करणारा नियम आम्हाला सापडला नाही. स्टेटमेंट एन्क्रिप्ट करणे हा बँकांनी पालन करण्याचा एक प्रचलित मार्ग आहे.
पासवर्ड असलेले स्टेटमेंट पूर्णपणे सुरक्षित आहे का?
चुकीच्या ठिकाणी गेलेल्या किंवा फॉरवर्ड झालेल्या ईमेलपासून हे चांगले संरक्षण आहे. पासवर्ड वैयक्तिक माहितीवरून बनत असल्यामुळे तुम्हाला चांगले ओळखणारी व्यक्ती त्याचा अंदाज लावू शकते.
बँकेच्या अॅपमधून डाउनलोड केलेली स्टेटमेंट कधी कधी पासवर्डशिवाय का उघडतात?
तुम्ही अॅपमध्ये आधीच लॉग इन केलेले असते, म्हणून काही बँका अॅपमधील डाउनलोडसाठी PDF पासवर्ड ठेवत नाहीत. पद्धत बँकेनुसार वेगळी असते.
स्रोत
- Reserve Bank of India – Cyber Security Framework in Banks (2 June 2016)
- Standard Chartered UAE – Online eStatements
- Adobe – Password security overview in Acrobat
फॉरमॅट बदलू शकतात. पासवर्ड चालला नाही, तर दस्तऐवजासोबत आलेला ईमेल पाहा किंवा जारीकर्त्याशी संपर्क साधा. येथे नमूद केलेल्या कोणत्याही बँक, नियोक्ता किंवा प्राधिकरणाशी UnKey चा संबंध नाही.
इंग्रजीतून भाषांतरित. काही फरक असल्यास इंग्रजी पेज हाच आधार.